fa ارزیابی و رتبه‌بندی عقود اسلامی در تأمین مالی ودیعه مسکن با رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:18px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="" style="font-family:">انتخاب مناسب‌ترین عقود اسلامی در نظام بانکی به‌ویژه برای تسهیلاتی مانند ودیعه مسکن مستلزم نگرشی یکپارچه است که هم‌زمان جنبه‌های فقهی، اقتصادی و اجرایی را لحاظ کند. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای ارزیابی عقود بانکی و رتبه‌بندی آن‌ها با تکیه بر شواهد میدانی و رویکردی تلفیقی از روش‌های کیفی و کمّی انجام شده است. در مرحله نخست و از طریق مرور نظام‌مند منابع فقهی و بانکی، تحلیل اسناد رسمی بین‌المللی و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته با ۱۸ نفر از خبرگان، شش معیار اصلی شامل انطباق شرعی، کارایی اقتصادی و سودآوری، ریسک عملیاتی و حقوقی، سهولت اجرا، انعطاف‌پذیری قراردادی و مدیریت نقدینگی استخراج شد. در مرحله کمّی، با بهره‌گیری از روش بهترین بدترین، وزن معیارها تعیین و سپس با استفاده از تکنیک آراس فازی، هفت عقد منتخب شامل مشارکت مدنی، جعاله، مرابحه، اجاره به شرط تملیک، استصناع، قرض‌الحسنه و مضاربه بر اساس نظرات ۳۰ خبره رتبه‌بندی شدند. نتایج نشان داد معیار انطباق شرعی با وزن ۰٫۲۸۷ و کارایی اقتصادی با وزن ۰٫۲۱۱ بیشترین اهمیت را دارا بوده‌اند، درحالی‌که مدیریت نقدینگی با وزن ۰٫۰۷۱ کمترین اهمیت را کسب کرده است. بر اساس رتبه‌بندی نهایی عقود، مشارکت مدنی در جایگاه نخست، جعاله در رتبه دوم و مرابحه در رتبه سوم قرار گرفتند و قرض‌الحسنه و مضاربه ضعیف‌ترین عملکرد را نشان دادند. یافته‌های پژوهش ضرورت ایجاد توازن بین الزامات شرعی، کارایی اقتصادی و ملاحظات عملیاتی را در انتخاب عقود بانکی یادآور شده و می‌تواند مبنایی برای اصلاح سیاست‌های اعتباری و طراحی محصولات نوین بانکداری اسلامی در بخش مسکن فراهم آورد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:16px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times="">Selecting the most appropriate Islamic financial contracts within the banking system&mdash;particularly for facilities such as housing security deposits&mdash;requires an integrated approach that simultaneously accounts for jurisprudential, economic, and operational considerations. This study aims to identify and prioritize the criteria for evaluating banking contracts, and to rank these contracts based on field evidence using a mixed qualitative&ndash;quantitative methodology. In the first phase, through a systematic review of jurisprudential and banking sources, analysis of international official documents, and semi-structured interviews with 18 experts, six key criteria were identified: Sharia compliance, economic efficiency and profitability, operational and legal risk, ease of implementation, contractual flexibility, and liquidity management. In the quantitative phase, the criteria weights were determined using the Best&ndash;Worst Method (BWM), and seven selected contracts&mdash;including Musharakah, Ja&rsquo;alah, Murabaha, Ijarah Muntahia Bittamleek, Istisna, Qard al-Hasan, and Mudarabah&mdash;were ranked using the Fuzzy ARAS technique based on the opinions of 30 experts. The results indicated that Sharia compliance (0.287) and economic efficiency (0.211) were the most significant criteria, whereas liquidity management (0.071) held the least importance. Accordingly, Musharakah achieved the highest overall rank, followed by Ja&rsquo;alah and Murabaha, while Qard al-Hasan and Mudarabah obtained the lowest rankings. These findings underscore the need to balance jurisprudential requirements, economic performance, and operational considerations when selecting banking contracts, and can serve as a foundation for revising credit policies and developing innovative Islamic banking products in the housing sector.<span dir="RTL" lang="FA"><span style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></div> بانکداری اسلامی, عقود اسلامی, روش بهترین بدترین, روش آراس فازی, تسهیلات ودیعه مسکن Islamic banking, Islamic contracts, Best–Worst Method, Fuzzy ARAS, housing rental deposit financing 143 164 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1401-3&slc_lang=fa&sid=1 hossein seilsepoor حسین سیلسپور h_seilsepour@atu.ac.ir 100319475328460015218 100319475328460015218 Yes Department of Finance and Banking, Faculty of Management and Accounting Allameh Tabataba'i University دکتری مالی- بانکداری، گروه مالی بانکداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Mohammad javad mohagahnia محمدجواد محقق نیا mohagheghnia@atu.ac.ir 100319475328460015219 100319475328460015219 No Department of Finance and Banking, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University دانشیار، گروه مالی و بانکداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Davoud Razaghi داوود رزاقی Razaghi.davoud@ut.ac.ir 100319475328460015220 100319475328460015220 No Department of Accounting, Tehran University, Kish International Campus, Tehran, Iran دکتری حسابداری، گروه حسابداری، دانشگاه تهران پردیس بین الملل کیش، تهران، ایران