fa طراحی سناریوهای آینده سرمایه انسانی در بانکداری اسلامی ایران در عصر هوش مصنوعی و بانکداری باز تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span new="" roman="" times="">این پژوهش با هدف تحلیل آینده سرمایه انسانی در بانکداری اسلامی ایران در عصر هوش مصنوعی و بانکداری باز و ارائه چارچوبی راهبردی برای سیاست‌گذاری منابع انسانی انجام شده است. با توجه به شتاب تحولات فناورانه، تشدید رقابت با فین‌تک‌ها، افزایش فشارهای عملکردی و بروز چالش‌های اخلاقی در تصمیم‌گیری‌های الگوریتمی، نظام بانکی اسلامی با عدم‌قطعیت‌های ساختاری مواجه است که می‌تواند مشروعیت شرعی، کیفیت سرمایه انسانی و اعتماد عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد آینده‌پژوهی اکتشافی&ndash;تبیینی و روش ترکیبی انجام شد. در مرحله نخست، از طریق مرور نظام‌مند ادبیات و انجام ۱۸ مصاحبه عمیق با خبرگان بانکداری اسلامی، مدیریت سرمایه انسانی و فناوری‌های مالی، پیشران‌ها و روندهای کلیدی شناسایی شد. در مرحله دوم، با استفاده از تحلیل ساختاری و نرم&shy;افزار میک&shy;مک، ۱۴ متغیر کلیدی و عدم‌قطعیت‌های راهبردی استخراج گردید. سپس سه وضعیت محتمل برای هر متغیر تعریف و از طریق تحلیل سازگاری متقاطع در نرم‌افزار سناریوویزارد، یازده سناریوی قوی با بیشترین درجه انسجام درونی تولید شد. در مرحله غنی‌سازی، این سناریوها بر اساس همگرایی الگوهای ساختاری در چهار سناریوی معنادار تجمیع شدند: تحول هم‌افزای فناورانه&ndash;اخلاقی، گذار مدیریت‌شده، فرسایش سرمایه انسانی در رقابت فناورانه، و پایداری اخلاقی با کندی تحول دیجیتال. یافته‌ها نشان می‌دهد آینده مطلوب زمانی محقق می‌شود که شایسته‌سالاری داده‌محور، رهبری اخلاقی، آموزش‌های تلفیقی فناوری&ndash;فقه و نظام‌های نظارت شرعی دیجیتال به‌صورت هم‌زمان تقویت شوند. در مقابل، غفلت از توسعه مهارت‌های ترکیبی و حکمرانی اخلاقی می‌تواند به تشدید شکاف مهارتی، مهاجرت نخبگان و تعارض سودآوری و شریعت بینجامد. این پژوهش با ارائه چارچوبی نظام‌مند برای تحلیل عدم‌قطعیت‌های سرمایه انسانی، مبنایی علمی برای طراحی سیاست‌های انعطاف‌پذیر و آینده‌نگر در بانکداری اسلامی فراهم می‌آورد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;">This study aims to analyze the future of human capital in Iranian Islamic banking in the era of artificial intelligence (AI) and open banking and to develop a strategic framework for human resource policymaking. Amid accelerated technological transformation, intensified competition with fintech firms, rising performance pressures, and emerging ethical challenges in algorithmic decision-making, the Islamic banking system faces structural uncertainties that may affect Sharia legitimacy, human capital quality, and public trust. The research adopts an exploratory&ndash;explanatory foresight approach using a mixed-method design. In the first stage, key drivers and trends were identified through a systematic literature review and 18 in-depth interviews with experts in Islamic banking, human resource management, and financial technologies. In the second stage, structural analysis was conducted using MICMAC software, leading to the identification of 14 key variables and strategic uncertainties. Three plausible states were defined for each variable, and through cross-impact consistency analysis in Scenario Wizard software, eleven robust scenarios with the highest degree of internal coherence were generated. In the enrichment phase, these scenarios were clustered based on structural convergence into four meaningful scenario archetypes: techno-ethical synergistic transformation, managed transition, human capital erosion under technological competition, and ethical resilience with slow digital transformation. The findings indicate that a desirable future depends on the simultaneous reinforcement of data-driven meritocracy, ethical leadership, integrated technology&ndash;Sharia training, and digital Sharia governance mechanisms. Conversely, neglecting hybrid skill development and ethical governance may exacerbate skill gaps, intensify brain drain, and deepen tensions between profitability and Sharia principles. By offering a systematic framework for analyzing human capital uncertainties, this study provides an evidence-based foundation for designing adaptive and forward-looking policies in Islamic banking.</span></span></span></div> سرمایه انسانی؛ بانکداری اسلامی؛ هوش مصنوعی؛ بانکداری باز؛ سناریونویسی Human capital, Islamic banking, Artificial intelligence, Open banking, Scenario planning 0 0 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1587-2&slc_lang=fa&sid=1 Eesa Niazi عیسی نیازی e.niazi@gu.ac.ir Yes Assistant professor, Department of Management, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan; Iran استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Abdolghani Rasteghar عبدالغنی رستگار rastegar@gonbad.ac.ir No Assistant professor, Department of Management, Azadshahr Faculty of Humanities, Gonbadkavos University, Gonbadkavos, Iran استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی آزادشهر، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران