Islamic Economics & Banking

fa تعیین عوامل کلیدی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های الگوی جامع حسابرسی از راه دور در ایران Identifying Key Factors and Prioritizing the Components of a Comprehensive Model for Remote Auditing in Iran تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">با گسترش فناوری‌های دیجیتال و تحول در محیط‌های کسب‌وکار، حسابرسی از راه دور به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در حرفه حسابرسی مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، در ایران هنوز چارچوبی جامع و بومی برای پیاده‌سازی این نوع حسابرسی تدوین نشده و شناخت عوامل مؤثر بر آن از اهمیت بالایی برخوردار است. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر تعیین عوامل کلیدی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های الگوی جامع حسابرسی از راه دور در ایران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش در زمره مطالعات آمیخته (کیفی–کمی) قرار می‌گیرد. در بخش کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون و بهره‌گیری از نظر خبرگان دانشگاهی و مدیران اجرایی، مؤلفه‌های اصلی الگوی حسابرسی از راه دور شناسایی شد. در ادامه، به‌منظور پالایش و تأیید مؤلفه‌ها از تکنیک دلفی استفاده شد و در نهایت برای تعیین روابط و سطح‌بندی عوامل، مدل‌سازی ساختاری تفسیری و تحلیل میک مک به کار گرفته شد. نتایج پژوهش منجر به شناسایی ۲۰ مؤلفه در قالب چهار مقوله اصلی شامل پیشران‌ها، راهبردهای اجرا، پیامدها و چالش‌های اجرا شد. یافته‌های مدل‌سازی ساختاری نشان داد که مؤلفه‌ها در شش سطح سلسله‌مراتبی قرار می‌گیرند که در پایین‌ترین سطح، «کیفیت نیروی انسانی و آموزش حرفه‌ای» به‌عنوان پیشران اصلی مدل شناسایی شد. همچنین نتایج تحلیل میک مک نشان داد که سیستم روابط میان مؤلفه‌ها از الگوی ناپایدار برخوردار است و بسیاری از متغیرها به‌طور همزمان دارای قدرت نفوذ و وابستگی بالا هستند. بر اساس نتایج، توسعه حسابرسی از راه دور در ایران نیازمند تقویت زیرساخت‌های فناورانه، ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای حسابرسان، بهبود نظام تنظیم‌گری و تقویت اعتماد عمومی به گزارشگری مالی است. الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی راهنما برای سیاست‌گذاران، نهادهای حرفه‌ای و مؤسسات حسابرسی در مسیر گذار به حسابرسی دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">With the expansion of digital technologies and the transformation of business environments, remote auditing has emerged as an innovative approach in the auditing profession. However, in Iran, a comprehensive and localized framework for implementing this type of auditing has not yet been developed, and understanding the factors influencing it is of great importance. Therefore, the aim of this study is to identify key factors and prioritize the components of a comprehensive model for remote auditing in Iran. This research is applied in its purpose and employs a mixed-methods (qualitative–quantitative) approach. In the qualitative phase, through thematic analysis and consultation with academic experts and executive managers, the main components of the remote auditing model were identified. Subsequently, the Delphi technique was used to refine and validate these components. Finally, Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC analysis were applied to determine the relationships and hierarchical levels among the factors. The results led to the identification of 20 components categorized under four main dimensions: drivers, implementation strategies, outcomes, and implementation challenges. The findings of structural modeling revealed that the components are arranged in six hierarchical levels, with “quality of human resources and professional training” identified as the primary driver at the lowest level. Moreover, the MICMAC analysis indicated that the system of relationships among the components is unstable, with many variables simultaneously exhibiting high driving power and high dependence. Based on the results, the development of remote auditing in Iran requires strengthening technological infrastructure, enhancing auditors’ professional competencies, improving the regulatory framework, and fostering public trust in financial reporting. The proposed model can serve as a guiding framework for policymakers, professional bodies, and auditing firms in their transition toward digital auditing.</div> حسابرسی از راه دور, تحول دیجیتال, مدل‌سازی ساختاری تفسیری, تحلیل میک مک, حرفه حسابرسی Remote auditing, digital transformation, Interpretive Structural Modeling (ISM), MICMAC analysis, auditing profession 77 94 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1892-1&slc_lang=fa&sid=1 Vahid Maleki وحید مالکی 0493265945@iau.ir 100319475328460015205 100319475328460015205 No Department of Accounting, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه حسابداری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Ali Moradi علی محمدی Ali.mohammad1353@iau.ac.ir 100319475328460015206 100319475328460015206 Yes Department of Accounting, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه حسابداری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Ali Bayat علی بیات alibayat@iau.ac.ir 100319475328460015207 100319475328460015207 No Department of Accounting, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه حسابداری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران Reza Ghorbani بهزاد قربانی dr.b.ghorbani@iau.ac.ir 100319475328460015208 100319475328460015208 No Department of Accounting, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran گروه حسابداری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران