Islamic Economics & Banking

fa ارائه مدل ریسک نگهداشت وجه نقد در شرایط عدم قطعیت اقتصادی Developing a Risk Model for Cash Holdings under Economic Uncertainty تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">پژوهش حاضر تلاشی برای ارائه مدل ریسک نگهداشت وجه نقد در شرایط عدم قطعیت اقتصادی است که در زمره تحقیقات کیفی می‌باشد و از لحاظ هدف کاربردی، از نظر نوع راهبرد؛ پژوهشی از نوع اکتشافی است و به لحاظ روش اجرای پژوهش، از روش گرانددتئوری (نظریه بنیادی)<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title="">[1]</a> </div> <div> <div style="text-align: justify;"></div> <div id="ftn1" style="text-align: justify;">بهره می برد. جامعه آماری پژوهش 30 نفر مدیران و متخصصین و خبرگانی می باشد که در زمینه  مدیریت مالی، اقتصاد، و سرمایه‌گذاری تخصص علمی و اجرایی دارند. روش نمونه گیری به صورت نظری است و انجام مصاحبه ها تا حد اشباع نظری ادامه یافت. یافته های پژوهش در بخش کیفی نشان می دهد، پس از غربالگری کدگذاری‌های اولیه مجموع 118 کد اولیه شناسایی شده است. جهت دسته بندی دقیق تر با مقایسه، کدهای مشابه در یک طبقه کنار هم قرار گرفته و دسته بندی اولیه‌ای از کدها به تعداد 66 کد استخراج گردید که در مرحله انتخابی در 5 مقوله اصلی دسته بندی شدند که در قالب یک مدل پارادیمی شامل شرایط علی، شرایط مداخله گر، شرایط زمینه ای و پیامدهای ارتقای گزارشگری پایداری شرکت‌ها قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که که عدم قطعیت شدید سیاست‌های اقتصادی (پولی، مالی، ارزی، تجاری و پیش‌بینی‌ناپذیری دولت) به عنوان شرایط علی، منجر به تأثیرپذیری ابعاد نگهداشت وجه نقد، شامل انگیزه‌های نگهداری (احتیاطی، معاملاتی) و الگوهای رفتاری می‌گردد. این امر پیامدهای دوگانه‌ای در قالب ریسک‌های ناشی از مازاد وجه نقد (هزینه فرصت، سوءاستفاده) و ریسک‌های ناشی از کمبود وجه نقد (عملیاتی، نقدینگی) ایجاد می‌کند. عدم قطعیت اقتصادی همچنین پیامدهای گسترده‌تری چون نوسانات جریان نقدی، افزایش هزینه سرمایه، دشواری دسترسی به منابع و کاهش ارزش بازار را به دنبال دارد. عواملی چون ویژگی‌های ساختاری شرکت، کیفیت حاکمیت شرکتی، ویژگی‌های مدیران و دسترسی به تأمین مالی، به عنوان شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر، این روابط را تعدیل می‌نمایند. در واکنش، شرکت‌ها استراتژی‌هایی چون مدیریت فعالانه ریسک وجه نقد و تنوع‌بخشی منابع تأمین مالی را اتخاذ می‌کنند که نهایتاً بر ریسک کلی، عملکرد مالی و ارزش بازار تأثیر گذاشته و چالش دستیابی به سطح بهینه و موازنه پویا را برجسته می‌سازد. این مطالعه در نهایت بر لزوم افزایش شفافیت اطلاعاتی و بهبود قابلیت پیش‌بینی در گزارش‌دهی مالی مرتبط با وجه نقد تأکید دارد.</div> </div> <div> <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1" style="text-align: justify;">1. تئوری بر خواسته از داده‌ها (نظریه بنیادی) یک روش پژوهشی استقرایی و اکتشافی است که به پژوهشگر در حوزه‌های موضوعی گوناگون امکان می‌دهد تا بجای اتکا به تئوری های موجود و از پیش تدوین‌شده خود به تدوین تئوری و گزاره اقدام نماید.</div> </div> <div style="text-align: justify;">The present study aims to develop a risk model for cash holdings under conditions of economic uncertainty. This qualitative research is applied in terms of objective and exploratory in terms of strategy, employing the grounded theory approach. The statistical population comprised 30 managers, specialists, and experts in the fields of financial management, economics, and investment, from whom a theoretical sample was selected, and interviews were continued until theoretical saturation was achieved. The qualitative findings, following the screening of initial coding, led to the identification of 118 open codes. Subsequently, through the comparison and categorization of similar codes, 66 axial codes were extracted. In the selective coding stage, these were organized into 5 main categories based on the paradigmatic model (comprising causal conditions, contextual factors, intervening conditions, strategies, and consequences). The results indicate that severe uncertainty in economic policies (monetary, fiscal, exchange rate, trade, and government unpredictability), serving as causal conditions, influences the motives for holding cash (precautionary and transactional) and behavioral patterns. This, in turn, gives rise to dual consequences in the form of excess cash risks (opportunity costs and misappropriation) and shortage risks (operational and liquidity problems). Furthermore, economic uncertainty induces cash flow volatility, elevates the cost of capital, restricts access to financing, and leads to a decline in market value. Meanwhile, contextual and intervening factors—such as firms' structural characteristics, corporate governance quality, managerial characteristics, and the level of access to financing—play a moderating role. In response to the aforementioned conditions, firms adopt strategies such as active cash risk management and diversification of financing sources. These strategies, in turn, influence overall risk, financial performance, and market value, underscoring the necessity of achieving an optimal level and a dynamic balance. Finally, the study emphasizes enhancing information transparency and improving predictive capability in financial reporting related to cash holdings as key approaches.  </div> نگهداری وجه نقد, عدم قطعیت اقتصادی, ریسک, مدل مفهومی, داده‌بنیاد, حاکمیت شرکتی, سیاست‌های اقتصادی, مدیریت ریسک Cash Holdings, Economic Uncertainty, Risk, Conceptual Model, Grounded Theory, Corporate Governance, Economic Policies, Risk Management 0 0 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1951-1&slc_lang=fa&sid=1 Sara Lotfi سارا لطفی S.Lotfi0064@iau.ac.ir 100319475328460015735 100319475328460015735 No Department of Accounting, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه حسابداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Hamidreza Vakilifard حمیدرضا وکلی فرد hamidrezavakilifard@iau.ac.ir 100319475328460015736 100319475328460015736 Yes Department of Financial Management, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه مدیریت مالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Hashem Nikoomaram هاشم نیکومرام nikoomaram@srbiau.ac.ir 100319475328460015737 100319475328460015737 No Department of Financial Management, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه مدیریت مالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران