fa برآورد ظرفیت مالیاتی و بررسی عوامل مؤثر بر آن در صنایع کارخانه‌ای ایران با رویکرد مرزی تصادفی عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span b="" nazanin="">ظرفیت مالیاتی بالقوه بیانگر حداکثر درآمد مالیاتی قابل وصول تحت شرایط اقتصادی، ساختاری و نهادی موجود است و برآورد آن می‌تواند مبنایی مهم برای ارزیابی عملکرد نظام مالیاتی و طراحی سیاست‌های درآمدی دولت محسوب شود. این مطالعه با هدف برآورد ظرفیت مالیاتی بالقوه در صنایع کارخانه‌ای ایران و شناسایی عوامل مؤثر بر آن، از رویکرد مرزی تصادفی مبتنی بر داده‌های پانل صنایع دارای کدهای دو رقمی </span></span><span dir="LTR">ISIC</span><span lang="FA"><span b="" nazanin=""> طی دوره ۱۳۸۱ تا ۱۴۰1 استفاده می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در تمامی صنایع مورد بررسی، ظرفیت بالقوه مالیاتی در سطحی بالاتر ازمالیات‌های وصول‌شده قرار دارد و میزان تحقق این ظرفیت میان صنایع ناهمگن است؛ به‌طوری‌که در کدهای&nbsp; 23، 21، 20، 11،24 حدود 78 درصد از ظرفیت بالقوه در عمل محقق شده است در مقابل صنایع فعال در کدهای&nbsp; 19، 29، 31، 13، 18،12 پایین‌ترین میزان تحقق ظرفیت بالقوه را دارا هستند. این الگو حاکی از آن است که بخشی از توان مالیاتی این بخش در عمل به‌طور کامل محقق نشده و امکان تقویت درآمدهای مالیاتی در چارچوب ظرفیت‌های موجود اقتصادی وجود دارد. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که اعتبارات اعطایی بانک‌ها، کنترل فساد و اثربخشی دولت، اثر مثبت و معناداری بر ظرفیت مالیاتی دارند. درحالی‌که، تورم و باز بودن تجاری اثر منفی بر جابجایی مرز ظرفیت مالیاتی صنایع کارخانه‌ای ایران بر جای می‌گذارند. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد تقویت عوامل ساختاری و نهادی اقتصاد می‌تواند زمینه بهره‌برداری موثرتر از ظرفیت‌های بالقوه مالیاتی در بخش صنعت را فراهم سازد. </span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="EN"><span new="" roman="" times="">Potential tax capacity represents the maximum revenue collectible under prevailing economic and institutional conditions, serving as a critical benchmark for fiscal policy. This study estimates the potential tax capacity of Iran&rsquo;s manufacturing sector and identifies its determinants using a stochastic frontier approach applied to two-digit ISIC panel data from 2002 to 2022.</span></span></span><br> <span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="EN"><span new="" roman="" times="">The findings indicate that across all examined industries, potential capacity consistently exceeds actual tax collections, although the realization rate is highly heterogeneous. Specifically, industries under ISIC codes 23, 21, 20, 11, and 24 have realized approximately 78% of their potential, whereas codes 19, 29, 31, 13, 18, and 12 exhibit the lowest realization levels. This indicates substantial unutilized fiscal potential within the existing economic framework. Furthermore, empirical results demonstrate that bank credit, control of corruption, and government effectiveness exert a positive and significant influence on tax capacity. In contrast, inflation and trade openness negatively affect the tax capacity frontier. Overall, the study suggests that reinforcing structural and institutional foundations is vital for optimizing tax revenue mobilization within the manufacturing sector. These insights are particularly relevant for fiscal authorities seeking to align industrial performance with sustainable revenue streams.</span></span></span><br> &nbsp;</span></span></div> ظرفیت مالیاتی بالقوه, عوامل تعیین‌کننده ظرفیت مالیاتی, کدهای ISIC , رویکرد مرزی تصادفی Potential tax capacity, Tax capacity determinants, ISIC industries, Stochastic frontier approach 149 170 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1969-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Karampour goruhi فاطمه کرم‌پور گروهی sadraei5@shirazu.ac.ir No Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Ahmad Sadraei Javaheri احمد صدرایی جواهری sadraei@shirazu.ac.ir Yes Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Ali Hussein Samadi علی حسین صمدی asamadi@rose.shirazu.ac.ir No Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Ruhollah Shahnazi روح‌اله شهنازی rshahnazi@shirazu.ac.ir No Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران