Islamic Economics & Banking

fa تأثیر رتبه مؤسسات حسابرسی و ویژگی‌های کمیته حسابرسی بر کیفیت حسابرسی و تأخیر گزارش حسابرس در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار عراق The Impact of Audit Firm Ranking and Audit Committee Characteristics on Audit Quality and Audit Report Lag in Companies Listed on the Iraq Stock Exchange تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">کیفیت حسابرسی یکی از مؤلفه‌های اساسی نظام گزارشگری مالی و حاکمیت شرکتی محسوب می‌شد و ارتقای آن می‌توانست به افزایش قابلیت اتکای اطلاعات مالی، کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و بهبود تصمیم‌گیری استفاده‌کنندگان منجر شود. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر رتبه مؤسسات حسابرسی و ویژگی‌های کمیته حسابرسی بر کیفیت حسابرسی و بررسی نقش تعدیل‌گر تأخیر در ارائه گزارش حسابرس در این روابط انجام شد. ویژگی‌های کمیته حسابرسی در این پژوهش شامل دانش مالی، استقلال، اندازه، تجربه مرتبط و تنوع جنسیتی اعضا بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر رویکرد کمی و از حیث روش اجرا توصیفی ـ همبستگی و مبتنی بر رویکرد اثبات‌گرایانه بود. جامعه آماری پژوهش را افراد دارای دانش و تجربه مرتبط با حسابداری و حسابرسی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار عراق تشکیل دادند و ۳۸۰ نفر به‌عنوان نمونه در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های محقق‌ساخته و بر اساس مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شدند. روایی و پایایی ابزار اندازه‌گیری با استفاده از شاخص‌های روایی همگرا و تشخیصی، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بررسی شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شدند و برای آزمون فرضیه‌ها از ضرایب مسیر، آماره t، سطح معناداری و اثرات تعاملی مبتنی بر بوت‌استرپ استفاده شد. یافته‌ها نشان دادند که رتبه مؤسسات حسابرسی تأثیر مثبت و معناداری بر کیفیت حسابرسی داشت (β=0/485، t=6/857، p=0/001). همچنین، ویژگی‌های کمیته حسابرسی تأثیر مثبت و معناداری بر کیفیت حسابرسی داشتند (β=0/286، t=3/999، p=0/001). در مقابل، تأخیر در ارائه گزارش حسابرس تأثیر منفی و معناداری بر کیفیت حسابرسی داشت (β=-0/337، t=8/883، p=0/001). نتایج آزمون تعدیل‌گری نیز نشان داد که اثر تعاملی رتبه مؤسسات حسابرسی و تأخیر گزارش حسابرس بر کیفیت حسابرسی مثبت و معنادار بود (β=0/075، t=2/631، p=0/001)، درحالی‌که اثر تعاملی ویژگی‌های کمیته حسابرسی و تأخیر گزارش حسابرس معنادار نبود (β=0/047، t=1/318، p=0/188). در مجموع، نتایج نشان دادند که ارتقای کیفیت حسابرسی در بازار سرمایه عراق به تقویت ظرفیت حرفه‌ای مؤسسات حسابرسی، بهبود اثربخشی کمیته‌های حسابرسی و مدیریت کارآمد فرایند زمانی حسابرسی نیاز داشت.  </div> <div style="text-align: justify;">Audit quality was considered one of the fundamental components of the financial reporting and corporate governance system, and its enhancement could have contributed to increasing the reliability of financial information, reducing information asymmetry, and improving users’ decision-making. Accordingly, this study was conducted to examine the effect of audit firm ranking and audit committee characteristics on audit quality and to investigate the moderating role of audit report lag in these relationships. The audit committee characteristics examined in this study included members’ financial expertise, independence, size, relevant experience, and gender diversity. The study was applied in terms of purpose, quantitative in terms of approach, and descriptive-correlational in terms of research design, and was conducted based on a positivist approach. The statistical population consisted of individuals with relevant accounting and auditing knowledge and experience in companies listed on the Iraq Stock Exchange, and 380 respondents participated in the study as the sample. Data were collected using researcher-developed questionnaires based on a five-point Likert scale. The validity and reliability of the measurement instrument were assessed using convergent and discriminant validity indices, Cronbach’s alpha, and composite reliability. The data were analyzed using SPSS and SmartPLS, and the hypotheses were tested using path coefficients, t-statistics, significance levels, and bootstrap-based interaction effects. The findings showed that audit firm ranking had a positive and significant effect on audit quality (β = 0.485, t = 6.857, p = 0.001). Audit committee characteristics also had a positive and significant effect on audit quality (β = 0.286, t = 3.999, p = 0.001). In contrast, audit report lag had a negative and significant effect on audit quality (β = −0.337, t = 8.883, p = 0.001). The moderation analysis further indicated that the interaction effect between audit firm ranking and audit report lag on audit quality was positive and significant (β = 0.075, t = 2.631, p = 0.001), whereas the interaction effect between audit committee characteristics and audit report lag was not significant (β = 0.047, t = 1.318, p = 0.188). Overall, the findings indicated that improving audit quality in the Iraqi capital market required strengthening the professional capacity of audit firms, enhancing the effectiveness of audit committees, and efficiently managing the timing of the audit process.</div> کیفیت حسابرسی, تأخیر گزارش حسابرس, رتبه مؤسسات حسابرسی, کمیته حسابرسی, بورس اوراق بهادار عراق Audit Quality, Audit Report Lag, Audit Firm Ranking, Audit Committee, Iraq Stock Exchange 417 449 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1972-1&slc_lang=fa&sid=1 Navid Reza Namazi نویدرضا نمازی nnamazi@rose.shirazu.ac.ir 100319475328460015407 100319475328460015407 Yes Assistant Professor, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Department of Accounting, Shiraz University, Shiraz, Iran استادیار، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، گروه حسابداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Hayder Fadhil Almasoodi حیدر فاضل المسعودی hayder.kareem.ikr@atu.edu.iq 100319475328460015408 100319475328460015408 No PhD student, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Department of Accounting, Shiraz University, Shiraz University, Shiraz, Iran دانشجوی دکتری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، گروه حسابداری، دانشگاه شیراز، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Amin Nazemi امین ناظمی anazemi@rose.shirazu.ac.ir 100319475328460015409 100319475328460015409 No Assistant Professor, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Department of Accounting, Shiraz University, Shiraz, Iran. استادیار، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، گروه حسابداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Mohammad Sadeghzadehmaharluie محمد صادق زاده مهارلوئی Mohammad.sadeghzadeh@shirazu.ac.ir 100319475328460015410 100319475328460015410 No Assistant Professor, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Department of Accounting, Shiraz University, Shiraz, Iran. استادیار، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، گروه حسابداری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران