Islamic Economics & Banking

fa طراحی الگوی بکارگیری موفق راهبرد لجستیک معکوس در صنعت تولید قطعه‌سازی خودرو با استفاده از روش داده‌بنیاد Designing a model for the successful application of reverse logistics strategy in the automotive parts manufacturing industry using a data-driven method عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">این تحقیق با هدف لجستیک معکوس به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی در تحقق اقتصاد چرخشی، نقشی حیاتی در کاهش هزینه‌ها، بهبود بهره‌وری منابع و ایجاد مزیت رقابتی پایدار ایفا می‌کند. با این حال، استقرار موفقیت‌آمیز این سیستم در صنعت تولید قطعه‌سازی خودرو ایران با چالش‌های ساختاری متعددی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی بکارگیری موفق راهبرد لجستیک معکوس در صنعت تولید قطعه‌سازی خودرو انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد (رویکرد استراوس و کوربین) انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از خبرگان صنعت قطعه‌سازی خودرو که به روش گلوله‌برفی انتخاب شدند، گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. برای تأمین روایی و پایایی از روش‌های بازخورد مشارکت‌کنندگان، دریافت نظرات همکاران، بازآزمون (توافق ۷۶٪) و دوکدگذار (توافق ۶۹٪) استفاده گردید. در مرحله کدگذاری باز، ۷۵ کد اولیه استخراج شد که در ادامه به ۲۵ مفهوم و در نهایت به ۶ مقوله اصلی در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط علی (فشارهای اقتصادی، قانونی و زیست‌محیطی)، پدیده محوری (پیاده‌سازی و نهادینه‌سازی اقتصاد چرخشی از طریق بازیابی و بازتولید)، زمینه (زیرساخت‌های ناکافی، عدم قطعیت و ریسک بالا، مقاومت‌های درونی)، شرایط مداخله‌گر (حمایت‌های دولتی و مشوق‌ها، همکاری ذینفعان، موانع مالی و شکاف مهارتی)، راهبردها (راهبردهای سازمانی-مدیریتی، عملیاتی-فنی و توسعه‌ای) و پیامدها (اقتصادی-رقابتی، سازمانی-فنی و کلان-ملی) دسته‌بندی شدند. و مدل ارائه‌شده نشان می‌دهد که بکارگیری موفق لجستیک معکوس نیازمند رویکردی سیستماتیک و یکپارچه است که در آن عوامل علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر به طور همزمان مورد توجه قرار گیرند. برخلاف مطالعات پیشین که صرفاً به اولویت‌بندی موانع پرداخته‌اند، مدل حاضر روابط علّی-معلولی پویا بین عوامل را تبیین می‌کند و می‌تواند به عنوان نقشه راهی برای مدیران صنعت و سیاست‌گذاران در جهت حرکت به سوی اقتصاد چرخشی عمل کند.</div> <div style="text-align: justify;">This research aims to identify reverse logistics as one of the key strategies in realizing a circular economy, playing a vital role in reducing costs, improving resource efficiency, and creating a sustainable competitive advantage. However, the successful establishment of this system in the Iranian automotive parts manufacturing industry faces several structural challenges. The present study aims to design a model for the successful application of the reverse logistics strategy in the automotive parts manufacturing industry. This research was conducted with a qualitative approach and using the grounded theory method (Strauss and Corbin approach). Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 20 automotive parts industry experts who were selected using the snowball method. Data analysis was conducted in three stages: open, axial, and selective coding.To ensure validity and reliability, participant feedback, peer feedback, retesting (76% agreement), and double coding (69% agreement) methods were used. In the open coding stage, 75 initial codes were extracted, which were then categorized into 25 concepts and finally into 6 main categories in the form of a paradigm model, including: causal conditions (economic, legal, and environmental pressures), pivotal phenomenon (implementation and institutionalization of the circular economy through recovery and reproduction), context (inadequate infrastructure, high uncertainty and risk, internal resistance), intervening conditions (government support and incentives, stakeholder cooperation, financial barriers, and skills gap), strategies (organizational-managerial, operational-technical, and developmental strategies), and consequences (economic-competitive, organizational-technical, and macro-national).And the presented model shows that the successful implementation of reverse logistics requires a systematic and integrated approach in which causal, contextual, and intervening factors are simultaneously considered. Unlike previous studies that have only prioritized barriers, the present model explains the dynamic causal-disability relationships between factors and can serve as a roadmap for industry managers and policymakers to move towards a circular economy.  </div> لجستیک معکوس, اقتصاد چرخشی, صنعت قطعه‌سازی خودرو, نظریه داده‌بنیاد, بازتولید Reverse logistics, circular economy, automotive parts industry, data-driven theory, reproduction 129 148 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1994-1&slc_lang=fa&sid=1 Taraneh Raji Hamed ترانه راجی حامد taranehraji@gmail.com No Department of Management, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Sirous Fakhimi Azar سیروس فخیمی آذر Fakhimiazar@iaut.ac.ir Yes Department of Management, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Nasser Feghhi Farahmand ناصر فقهی فرهمند farahmand@iaut.ac.ir No Department of Management, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Morteza Mahmoudzadeh مرتضی محمود زاده mrtzmahmood@gmail.com No Department of Management, Ta.C., Islamic Azad University, Tabriz, Iran گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران