1- گروه اقتصاد، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 2- گروه اقتصاد، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول) ، Gh.emamverdi@iau.ac.ir 3- گروه اقتصاد، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 4- گروه اقتصاد، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران..
چکیده: (3 مشاهده)
هدف این پژوهش، بررسی اثرات غیرخطی رانت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی با استفاده از الگوی رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) است. برخلاف مطالعات سنتی که روابط خطی میان متغیرها را فرض میکنند، این مطالعه با بهرهگیری از روش PSTR، امکان شناسایی آستانههای رفتاری و تغییرات رژیمی در اثرگذاری رانت منابع طبیعی را فراهم میسازد. دادههای پانلی شامل اطلاعات 20 کشور صادرکننده منابع طبیعی طی دوره زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲2 بوده و متغیرهای سرمایه انسانی، سرمایه فیزیکی، شاخص آزادی اقتصادی و تمرکز شهری بهعنوان متغیرهای تعدیلگر در مدل لحاظ شدهاند. نتایج آزمونهای مقدماتی نشان دادند که رابطه میان رانت منابع طبیعی و رشد اقتصادی غیرخطی بوده و حداقل یک آستانه رفتاری در ساختار دادهها وجود دارد. بر اساس برآورد مدل PSTR، نقطه آستانه برای رانت منابع طبیعی برابر با 0.084107 از تولید ناخالص داخلی (GDP) تعیین شد. در رژیم اول (زیر آستانه)، اثر رانت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی منفی و معنادار است، در حالی که در رژیم دوم (بالای آستانه)، این اثر مثبت و معنادار میشود. همچنین، نتایج مدلهای مکمل شامل رگرسیون کوانتایل و اثرات ثابت نشان دادند که شدت اثرگذاری رانت منابع طبیعی در کشورهایی با نرخ رشد پایینتر، بیشتر است. یافتهها حاکی از آن است که رانت منابع طبیعی میتواند در صورت عبور از سطح بحرانی و همراهی با سرمایهگذاری در سرمایه انسانی، زیرساختها و آزادی اقتصادی، به رشد پایدار اقتصادی منجر شود. این نتایج تأکیدی بر ضرورت طراحی سیاستهای مبتنی بر آستانه، تقویت نهادهای اقتصادی و مدیریت هوشمندانه منابع طبیعی در کشورهای غنی از منابع است.
Ghavami A, Emamverdi G, khosravinejad A A, Amin Rashti N. Estimating the Nonlinear Panel Smooth Transition Regression (PSTR) Model to Examine the Threshold Effects of Natural Resource Rents on Economic Growth in Resource-Exporting Countries. mieaoi 2026; 15 (54) : 14 URL: http://mieaoi.ir/article-1-1930-fa.html
قوامی اکرم، امام وردی قدرت الله، خسروی نژاد علی اکبر، امین رشتی نارسیس. برآورد الگوی غیرخطی رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) برای بررسی اثر آستانه ای رانت منابع طبیعی بر رشد اقتصادی در کشورهای صادرکننده منابع طبیعی. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامي. 1405; 15 (54) :367-393
