1- دانشجوی دکترای اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 2- دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ، mezzati@modares.ac.ir 3- استادیار، گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده: (525 مشاهده)
کاهش فقر یکی از اهداف بنیادین سیاست‌های توسعه‌ای در سطح جهان است که همواره مورد توجه دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی و پژوهشگران قرار گرفته است. بهبود وضعیت اقتصادی اقشار آسیب‌پذیر مستلزم استفاده از ابزارهایی است که در میان آن‌ها، توسعه نظام مالی و افزایش دسترسی به تسهیلات بانکی نقشی کلیدی دارند. توسعه مالی از طریق تسهیل دسترسی به منابع مالی، تأمین سرمایه برای کسب‌وکارها و حمایت از خانوارهای کم‌درآمد، می‌تواند منجر به ارتقای رفاه اقتصادی و در نهایت کاهش فقر شود. با این حال، شواهد تجربی نشان می‌دهد که اثرات توسعه مالی و تسهیلات بانکی بر کاهش فقر همواره خطی و یکنواخت نیست و دارای ویژگی‌های آستانه‌ای است؛ بدین معنا که تا پیش از رسیدن به سطح معینی از توسعه مالی، اثر معناداری بر کاهش فقر مشاهده نمی‌شود، اما پس از عبور از این آستانه، نتایج مثبت و پایدار نمایان می‌گردد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات آستانه‌ای تسهیلات بانکی و توسعه مالی بر کاهش فقر در ۱۲ کشور اسلامی منتخب طی دوره‌ی ۲۰۲۳–۱۹۹۶ و با تأکید بر نقش حاکمیت انجام شده است. روش تحقیق کاربردی و تجربی بوده و از مدل PSTR )رگرسیون انتقال ملایم پانلی) برای شناسایی روابط غیرخطی میان متغیرها استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که اثر تسهیلات بانکی و توسعه مالی بر کاهش فقر وابسته به سطح توسعه مالی است و در سطوح بالاتر، این اثر تقویت می‌شود. همچنین، کنترل فساد و کیفیت مقررات به‌عنوان عوامل حاکمیتی، نقش مؤثری در تسهیل این فرآیند دارند و متغیرهایی نظیر تحصیلات، فناوری نوین و ثبات اقتصادی نیز به‌عنوان عوامل مکمل در کاهش فقر عمل می‌کنند.
