fa عدالت اقتصادی و مصادیق مهم آن در جامعه ایران: امنیت غذایی و سلامت تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span calibri=""><span lang="FA"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="">نابرابری‌های درآمد، حق دستیابی به سلامت و تغذیه مناسب را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند و موجب توزیع نابرابر رفاه در کشورها می‌شوند، بنابراین مخارج خوراکی و بهداشتی شاخصهای مهمی هستند که وضعیت فقر و نابرابری را در میان جوامع نشان می‌دهند. باتوجه به جایگاه سلامت و تغذیه در دستیابی به اهداف رفاه-محور و عدالت-محور کشورها، هدف مطالعه حاضر تعیین وضعیت عدالت در توزیع مخارج خوراکی و مخارج سلامت در ایران می‌باشد. </span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span calibri=""><span lang="FA"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="">مطالعه حاضر از نوع مقطعی بوده که با استفاده از اطلاعات هزینه درآمد خانوارها در سال 1402 انجام شده است. برای سنجش عدالت در سلامت، هزینه های کمرشکن سلامت با استفاده از رویکرد ظرفیت پرداخت به تفکیک مناطق شهری و روستایی و دهکهای درآمدی محاسبه شده‌اند. برای سنجش امنیت غذایی از شاخص آسیب پذیری اقتصادی ناشی از ناامنی غذایی به صورت سهم مخارج خوراک از کل مخارج خانوار استفاده شده است. همچنین برای سنجش نابرابری، ضریب جینی، شاخص‌های تمرکز مخارج سلامت و مخارج خوراکی و شاخص‌های کاکوانی برای هردوگروه مخارج محاسبه شده است.&nbsp; </span></span></span></span></span></span></span><br> <span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="">نتایج نشان می دهد که به طور متوسط حدود 3.5 درصد مردم در جوامع شهری و 7 درصد مردم در جوامع روستایی با هزینه های فاجعه‌بار سلامت مواجه هستند به‌گونه‌ای که در مناطق شهری، میزان مواجهه فقرا حدود 1.5 برابر ثروتمندان و در مناطق روستایی این شکاف بیشتر و حدود 2 برابر می‌باشد. همچنین میزان مواجهه خانوارها با ناامنی‌غذایی در مناطق شهری و روستایی به ترتیب حدود 8 و 34 درصد است و در شهرها میزان مواجه فقرا با ناامنی غذایی حدود 9 برابر ثروتمندان و در روستاها، 3 برابر می‌باشد. همچنین حدود نیمی از استانها ناامنی غذایی بیشتر از میانگین کشوری دارند. استانهای ایلام، خراسان جنوبی، سیستان بلوچستان سه استانی هستند که 40 تا 50 درصد خانوارها دارای ناامنی غذایی هستند. از سوی دیگر شاخص کاکوانی منفی نشان می‌دهد نحوه توزیع مخارج سلامت و توزیع مخارج غذایی به ضرر خانوارهای فقیر می‌باشد. همچنین قدرمطلق این شاخص برای مخارج غذایی بیشتر از مخارج سلامت است به این معنی که سربار مالی که هزینه های خوراک برای فقرا ایجاد می‌کنند بیشتر از هزینه های سلامت است و نیز این سربار مالی برای فقرا در روستاها بیشتر از شهرها می‌باشد.</span></span></span></span></em></div> <p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:12px;">Income inequalities impact the right to access health and proper nutrition, leading to unequal distribution of welfare among countries. Therefore, food and health expenditures are important indicators that demonstrate the status of poverty and inequality within societies. Given the role of health and nutrition in achieving welfare-oriented and justice-oriented goals of countries, the aim of this study is to determine the status of justice in the distribution of food expenditures and health expenditures in Iran.</span></em></p> <p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:12px;">The present study is a cross-sectional one conducted using household income and expenditure data for the year 2023. To assess justice in health, catastrophic health expenditures have been calculated using the capacity to pay approach, differentiating between urban and rural areas as well as income deciles. For food security assessment, the economic vulnerability index due to food insecurity has been used, represented by the share of food expenditures out of the total household expenditures. Additionally, for assessing inequality, the Gini coefficient, concentration indices for health and food expenditures, and the Kakwani indices for both expenditure groups have been calculated.</span></em></p> <p style="text-align: justify;"><em><span style="font-size:12px;">Results indicate that on average, about 3.5% of people in urban communities and 7% in rural communities face catastrophic health expenditures. In urban areas, the exposure of the poor to catastrophic health expenditures is about 1.5 times that of the wealthy, while in rural areas this gap is larger, around 2 times. Furthermore, household exposure to food insecurity in urban and rural areas is approximately 8% and 34%, respectively. In cities, the poor&#39;s exposure to food insecurity is about 9 times that of the wealthy, and in rural areas, it is about 3 times. Additionally, about half of the provinces have food insecurity levels above the national average. The provinces of Ilam, South Khorasan, and Sistan and Baluchestan are the three provinces where 40% to 50% of households experience food insecurity. Moreover, the negative Kakwani index indicates that the distribution of health expenditures and food expenditures is disadvantageous to poor households. The absolute value of this index is higher for food expenditures compared to health expenditures, implying that the financial burden of food costs on the poor is greater than that of health costs, and this financial burden is higher for the poor in rural areas compared to urban areas.</span></em></p> مخارج سلامت, ناامنی غذایی, عدالت اقتصادی, درآمد سرانه, شاخص کاکوانی, هزینه‌های کمرشکن Health Expenditures, Food Insecurity, Economic Justice, PerCapita Income, Kakwani Index, Catastrophic Expenses 487 506 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1133-3&slc_lang=fa&sid=1 Sara Emamgholipour سارا امامقلی پور s-emamgholipour@tums.ac.ir 100319475328460011553 100319475328460011553 Yes Tehran University of Medical Sciences, School of public health استاد اقتصاد، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران