1- موسسه غیرانتفاعی نوین، اردبیل، ایران ، arash.einy1364@gmail.com 2- دانشگاه آزاد اردبیل، اردبیل، ایران
چکیده: (7 مشاهده)
فساد مالی یکی از مهمترین چالشهای نظامهای بانکی اسلامی است که با وجود چارچوبهای اخلاقی و شرعی، همچنان رخ میدهد. هدف پژوهش: مدلسازی نظام حسابداری مسئولیتپذیر متناسب با ساختار بانکهای اسلامی برای پیشگیری مؤثر از فساد مالی. روش: پژوهش کیفی-اکتشافی با رویکرد نظریه دادهبنیاد؛ گردآوری دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با ۱۵ متخصص برجسته حوزه بانکداری اسلامی، حسابداری شرعی و مبارزه با فساد، و تحلیل با کدگذاری باز (استخراج مفاهیم)، محوری (دستهبندی مقولهها) و انتخابی (مدلسازی مفهومی). یافتهها: شناسایی ۵ بُعد کلیدی همافزا در مدل مفهومی: ۱) شفافیت شرعی (افشای عقود و گزارش نظارت فقهی)، ۲) پاسخگویی اخلاقمحور (امانتداری و عدالت در تخصیص منابع)، ۳) نظارت چندلایه (شرعی-نهادی-اجتماعی)، ۴) سازوکارهای کنترلی داخلی (بازدارنده، کشفگر، اصلاحگر)، و ۵) پیوند فعال با نهادهای نظارتی شرعی. کاربرد مدل: چارچوب عملی برای بازطراحی سیستمهای حسابداری بانکهای اسلامی، آزمون تجربی با مدلسازی معادلات ساختاری، ارتقای شاخص شفافیت شرعی-مالی، و کاهش ۳۰-۴۰% فرصتهای فساد بر اساس مطالعات مقدماتی. این مدل قابلیت اجرا در بانکهای ایرانی و تطبیق با استانداردهای AAOIFI را دارد.
Einy A, khodaei M. Modeling Responsible Accounting in Islamic Banks to Combat Financial Corruption. mieaoi 2026; URL: http://mieaoi.ir/article-1-1876-fa.html
عینی آرش، خدائی نیارق مهناز. مدلسازی حسابداری مسئولیتپذیر در بانکهای اسلامی برای مقابله با فساد مالی. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامي. 1405;
