Islamic Economics & Banking

fa تحلیل حقوقی-اقتصادی دکترین نامعقول در عقود مشارکتی بانکی Legal-economic analysis of doctrine of unreasonableness in cooperative banking contracts تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">‌در بسیاری از موارد شروط ضمن قرارداد در قراردادهای بانکی صرفاً با هدف تضمین منفعت بانک صورت می‌پذیرد و این شروط به‌صورت غیرمنصفانه حق هرگونه چانه‌زنی از مشتری را سلب نموده و مشتری را در شرایطی قرار می‌دهد که برای او در مسیر دریافت تسهیلات‌، اضطرار به پذیرش مفاد قرارداد ایجاد گردد. با توجه به پژوهش، از جمله این شروط «شرط الزام به خرید حصه بانک «بود‌. مطابق این شرط، بانک شریک را ملزم می‌کرد که صرف‌نظر از ماحصل مشارکت‌، حصه بانک را به قیمت اصل سهم الشرکه و سود آن خریداری نماید. شرط دیگر، «شرط تضمین سرمایه» بود‌. براساس این شرط بانک فارغ از نتیجه‌ی مشارکت واقعی‌، شریک را ملزم به صلح سرمایه اولیه بانک به‌علاوه سود ابراز می‌نمود. شرط سوم، «شرط تضمین سود» بود که چنین شرطی در قرارداد مشارکت در مخالفت با اثر اصلی عقد بود و بانک را در یک مشارکت با سود ثابت وارد می‌کرد. در حالی که اشاعه طرفین در سود و زیان ناشی از مشارکت اثر اصلی مشارکت است و قرارداد تاب مقاومت در برابر چنین شرطی ندارد. برای مقابله با این شروط غیرمنصفانه باید از تدابیر منبعث از دکترین نامعقول بهره گرفت. چراکه این دکترین در برابر هر شکل سوءاستفاده از قدرت نابرابر معاملاتی، اعم از ماهوی و شکلی، از فرد حمایت می‌کرد و هدف آن جلوگیری از «ستم» و «غافل‌گیری ظالمانه» بود. با توجه به اینکه در حقوق ایران توجه چندانی به حقوق مشتریان در مقابل شروط غیرمنصفانه و نامعقول نشده بود لزوم پژوهشی در این زمینه حائز اهمیت بود. بدین‌منظور در این پژوهش به‌روش توصیفی- تحلیلی سعی در تحلیل حقوقی-اقتصادی دکترین نامعقول در عقود مشارکتی بانکی شد.  </div> <div style="text-align: justify;">In many cases, the conditions included in the contract in banking contracts are made with the sole purpose of guaranteeing the bank's benefit, and these conditions unfairly deprive the customer of any bargaining rights and put the customer in a situation where he has to accept establish the terms of the contract. According to the research, one of these conditions was "the requirement to buy the bank's share". According to this condition, the bank required the partner to buy the bank's share at the principal price of the company's share and its profit, regardless of the result of the partnership. Another condition was the "capital guarantee condition". Based on this condition, regardless of the result of the actual participation, the bank obliges the partner to pay the initial capital of the bank plus the expressed interest. The third condition was the "profit guarantee condition", which was such a condition in the partnership contract that was against the main effect of the contract and entered the bank into a partnership with a fixed profit. While the distribution of the parties in the profit and loss caused by the partnership is the main effect of the partnership, and the Tab contract cannot resist such a condition. In order to deal with these unfair conditions, one should take advantage of measures based on the doctrine of unreasonableness. Because this doctrine protected the individual against any form of abuse of unequal trading power, both material and formal, and its purpose was to prevent "oppression" and "cruel surprise". Considering that Iranian law has not paid much attention to the rights of customers against unfair and unreasonable conditions, the necessity of research in this field was important. For this purpose, in this research, a descriptive-analytical method was used to analyze the legal-economic doctrine of unreasonableness in banking partnership contracts. </div> شروط غیرمنصفانه, انصاف, دکترین نامعقول, عقود مشارکتی بانکی, چانهزنی Unfair conditions, fairness, doctrine of unreasonableness, cooperative banking contracts, bargaining 425 445 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1486-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza molazadeh علیرضا ملازاده alirezamolazadeh12@gmail.com 100319475328460012415 100319475328460012415 No Doctoral student of private law, Qeshm Azad University, Qeshm, Iran دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد قشم، قشم، ایران Mohammad Sadeghi محمد صادقی Mosadeghi@hormozghan.ac.ir 100319475328460012416 100319475328460012416 Yes Associate Professor, Hormoz Studies and Research Center, Hormozgan University دانشیار حقوق اقتصادی، گروه حقوق، دانشگاه هرمزگان (نویسنده مسئول) Alireza Rajab Zadeh Astehbanati علیرضا رجب‌زاده اصطهباناتی a.rajabzade@raja.ac.ir 100319475328460012417 100319475328460012417 No Assistant Professor, Department of Law, Non-Profit Raja University, Qazvin, Iran استادیار گروه حقوق، دانشگاه غیرانتفاعی رجا، قزوین، ایران