fa تحلیل کیفی موانع و الزامات توسعه اوراق مالی اسلامی در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اوراق مالی اسلامی (صکوک) به عنوان ابزارهای مالی مبتنی بر فقه اسلامی، نقش مهمی در تأمین مالی طرح‌های اقتصادی و توسعه بازار سرمایه کشورهای اسلامی ایفا می‌کنند. در ایران، علیرغم پتانسیل‌های موجود، انتشار و توسعه این اوراق با چالش‌هایی روبرو است که نیازمند بررسی دقیق است. این پژوهش با هدف شناسایی موانع، چالش‌ها و فرصت‌های انتشار اوراق مالی اسلامی در ایران و ارائه چارچوبی مفهومی برای توسعه پایدار این بازار انجام می‌شود. پژوهش حاضر از نوع کیفی است و از روش تحلیل محتوای کیفی با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه فقه مالی، اقتصاد اسلامی و بازار سرمایه بهره برده است. مصاحبه‌شونده از خبرگان دانشگاهی و حرفه‌ای می‌باشند. داده‌ها به صورت کُدگذاری تحلیل شدند. مصاحبه‌شوندگان از خبرگان دانشگاهی و خبرگان حرفه‌ای بوده و معیارهایی را جهت انتخاب آنان قرار دادیم. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که موانع ساختاری، ضعف هماهنگی بین‌نهادها، چالش‌های فقهی ناشی از اختلاف‌نظر فقها و نبود نهاد استانداردسازی شرعی، مشکلات بازار از جمله نقدشوندگی پایین و کمبود آگاهی عمومی، طولانی بودن فرآیند انتشار، از مهم‌ترین عوامل محدودکننده توسعه بازار اوراق مالی اسلامی در ایران هستند. در مقابل، هم‌سویی با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، ظرفیت بازار منطقه‌ای و امکان توسعه ابزارهای نوین مالی اسلامی به عنوان فرصت‌های کلیدی شناسایی شدند. توسعه پایدار بازار اوراق مالی اسلامی در ایران نیازمند طراحی و پیاده‌سازی چارچوب ساختاری و فقهی منسجم، ارتقای زیرساخت‌های فناوری و به‌خصوص افزایش آگاهی سرمایه‌گذاران است. این چارچوب می‌تواند به عنوان نقشه راهی برای سیاست‌گذاران و نهادهای مالی کشور مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Islamic financial bonds (Sukuk) as financial instruments based on Islamic jurisprudence play an important role in financing economic projects and developing the capital market of Islamic countries. In Iran, despite the existing potential, the issuance and development of these bonds faces challenges that require careful consideration. This research aims to identify the obstacles, challenges, and opportunities for issuing Islamic financial securities in Iran and to provide a conceptual framework for the sustainable development of this market. The present study is qualitative and has used the qualitative content analysis method using semi-structured interviews with experts in the fields of financial jurisprudence, Islamic economics, and capital markets. The interviewees are academic and professional experts. The data were analyzed by coding. The interviewees were academic and professional experts, and we set criteria for their selection. The research findings show that structural barriers, weak coordination between institutions, jurisprudential challenges resulting from disagreements among jurists and the lack of a Sharia standardization institution, market problems including low liquidity and lack of public awareness, and the lengthy issuance process are among the most important factors limiting the development of the Islamic financial bond market in Iran. In contrast, alignment with resistance economy policies, regional market capacity, and the possibility of developing new Islamic financial instruments were identified as key opportunities. Sustainable development of the Islamic financial securities market in Iran requires the design and implementation of a coherent structural and jurisprudential framework, the improvement of technological infrastructure, and especially the increase in investor awareness. This framework can be used as a roadmap for policymakers and financial institutions in the country.</span></span></span></div> اوراق مالی اسلامی, صکوک, تامین مالی, توسعه مالی اسلامی. Islamic financial bonds, Sukuk, financing, Islamic financial development. 87 108 http://mieaoi.ir/browse.php?a_code=A-10-1745-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehran Mirzahoseyni مهران میرزاحسینی mehran.mirzahosseini@iau.ac.ir 100319475328460014679 100319475328460014679 No Islamic Azad University - Qom Branch گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران Mojgan Safa مژگان صفا dr.mojgansafa@iau.ac.ir 100319475328460014680 100319475328460014680 Yes Islamic Azad University - Qom Branch گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران seyed abas Borhani سیدعباس برهانی sa.sborhani1352@iau.ac.ir 100319475328460014681 100319475328460014681 No Islamic Azad University - Qom Branch گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران