1- گروه اقتصاد، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران 2- گروه اقتصاد، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران ، ali_salmanpour@iau.ac.ir 3- گروه مدیریت دولتی، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران
چکیده: (5 مشاهده)
این پژوهش با هدف بررسی کاربرد مداخلات اقتصاد رفتاری در تقویت وجدان مالیاتی: طراحی و ارزیابی یک الگوی بومی مبتنی بر اصول اقتصاد اسلامی در ایران انجام شد. پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی توالی در دو فاز انجام شد. در فاز کیفی، از طریق مصاحبه عمیق با نوزده خبره و تحلیل داده بنیاد، مدل پارادایمی شش‌بُعدی که در مجموع شانزده مقوله اصلی، شصت مقوله فرعی و صدوشصت‌وپنج کد باز را دربرداشت. در فاز کمی، پرسشنامه پنجاه‌وشش‌سؤالی با نمونه یکصدو پنجاه نفری نفری از خبرگان و کارشناسان حوزه مالیاتی توزیع و داده‌ها با روش‌های تحلیل عاملی تأییدی، فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی، مدل‌سازی ساختاری تفسیری و مدل معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد تمامی شاخص‌های روایی و پایایی در سطح مطلوبی قرار دارند. در تحلیل سلسله‌مراتبی، اعتماد نهادی و شفافیت مصرف مالیات به ترتیب اولویت اول و دوم شناسایی شدند. مدل‌سازی ساختاری تفسیری ساختار چهار سطحی عوامل را نشان داد. مدل معادلات ساختاری با شاخص‌های برازش مطلوب، تأیید کرد که شرایط علّی و زمینه‌ای تأثیر معناداری بر مقوله محوری دارند و راهبردها با تأثیر قوی منجر به پیامدهای مثبت اقتصادی، نهادی و اجتماعی می‌شوند. تلفیق اقتصاد رفتاری با اقتصاد اسلامی چارچوب جامعی برای توسعه روحیه مالیاتی ارائه می‌دهد. تقویت اعتماد نهادی، شفاف‌سازی مصرف درآمدها، فرهنگ‌سازی مبتنی بر ارزش‌های دینی و دیجیتالی‌سازی فرآیندها راهبردهای کلیدی برای تحول نظام مالیاتی کشور هستند.
