1- دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد ومدیریت، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 2- استادیار، گروه مدیریت، دانشگده اقتصاد ومدیریت، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ، h.kazemi@modares.ac.ir 3- دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد ومدیریت، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده: (13 مشاهده)
هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل مفهومی بانکداری مسئولانه اجتماعی و شناسایی الزامات آن از منظر منابع انسانی در بخش بانکی عراق، با تأکید بر روابط علی و سطح‌بندی این الزامات انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی-پیمایشی با رویکرد ترکیبی (آمیخته) است. در بخش کیفی، با استفاده از مرور نظام‌مند ۲۳ مقاله معتبر بین‌المللی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ خبره صنعت بانکداری عراق، ده الزام کلیدی بانکداری مسئولانه اجتماعی شناسایی شد. برای تحلیل داده‌ها از روش مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) استفاده گردید. پس از تشکیل ماتریس تعامل ساختاری (SSIM)، ماتریس دسترسی اولیه و نهایی، فرآیند سطح‌بندی تکراری و تحلیل MICMAC انجام شد. همچنین برای پیش‌بینی نرخ اشاعه این رویکرد در سیستم بانکی عراق، از تحلیل مفهومی بر اساس نظریه اشاعه نوآوری راجرز استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد که الزامات بانکداری مسئولانه اجتماعی در یک ساختار سلسله‌مراتبی پنج سطحی قابل طبقه‌بندی هستند. در پایین‌ترین سطح (سطحV)، آموزش و توسعه شایستگی‌های پایداری (F2) و مدیریت منابع انسانی سبز (F6) با رابطه متقابل، زیرساخت‌های پایه را تشکیل می‌دهند. در سطح IV، فرهنگ سازمانی مسئولانه (F3) و مشارکت کارکنان (F7) با رابطه متقابل، بسترهای نرم و فرهنگی را ایجاد می‌کنند. در سطح III، نظام ارزیابی و پاداش مبتنی بر پایداری (F5) و نظام شفافیت و گزارش‌دهی مسئولانه (F9) به‌عنوان مکانیزم‌های عملیاتی عمل می‌کنند. در سطح II، تعهد مدیریت ارشد (F1)، یکپارچه‌سازی پایداری در استراتژی (F4) و مدیریت ریسک اجتماعی و زیست‌محیطی (F8) به‌عنوان الزامات راهبردی قرار دارند. در بالاترین سطح (سطحI)، همسویی ساختارها و فرآیندهای سازمانی (F10) به‌عنوان پیامد نهایی نهادینه‌سازی کامل بانکداری مسئولانه قرار گرفته است. تحلیل MICMAC نشان داد که اکثر عوامل در ربع پیوندی قرار دارند که بیانگر پیچیدگی و درهم‌تنیدگی بالای الزامات است. همچنین تحلیل راجرز با امتیاز ۵۲٪ نشان‌دهنده نرخ اشاعه متوسط به پایین و کند (۵ تا ۱۰ سال) برای بانکداری مسئولانه اجتماعی در عراق است. نتیجه‌گیری: ارتقاء بانکداری مسئولانه اجتماعی در بخش بانکی عراق نیازمند یک رویکرد مرحله‌ای و سلسله‌مراتبی است که با ایجاد زیرساخت‌های پایه (آموزش و مدیریت منابع انسانی سبز) آغاز شده، سپس با توسعه بسترهای فرهنگی (فرهنگ و مشارکت)، استقرار مکانیزم‌های عملیاتی (ارزیابی و شفافیت)، تحقق الزامات راهبردی (تعهد مدیریت، استراتژی و ریسک) ادامه یافته و در نهایت به همسوسازی کامل ساختارها و فرآیندها منجر می‌شود. مدل ارائه شده می‌تواند نقشه راه عملیاتی برای سیاست‌گذاران بانکی عراق در جهت اولویت‌بندی منابع و اتخاذ تصمیمات مؤثر باشد.
Al-Zuhairi H Y I, Kazemi S H, Mortazavi M. Conceptual analysis of socially responsible banking and identification of its requirements from the perspective of human resources in the Iraqi banking sector using the interpretive structural modeling (ISM) approach and innovation diffusion analysis (Rogers). , mieaoi. 2026; 15 (57) : 4 URL: http://mieaoi.ir/article-1-2137-fa.html
الزهیری حیدر یوسف ابراهیم، کاظمی سیدحسین، مرتضوی مهدی. تحلیل مفهومی بانکداری مسئولانه اجتماعی و شناسایی الزامات آن از منظر منابع انسانی در بخش بانکی عراق با رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل اشاعه نوآوری (راجرز). , نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامي. 1405; 15 (57) :79-108
