استادیار، گروه حسابداری، دانشکده پلیتکنیک عماره، دانشگاه فنی جنوبی، عماره، عراق ، abbas.h.ashour@stu.edu.iq
چکیده: (7 مشاهده)
پژوهش حاضر باهدف طراحی و اعتبارسنجی مدل مدیریت راهبردی هزینه مبتنی بر زنجیره ارزش و اثر آن بر عملکرد مالی و ارزش شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران انجامشده است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت، آمیخته اکتشافی-تبیین است که در سه مرحله اجرا شد. در مرحله کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه با ۱۲ خبره، ابعاد مدل در قالب پنج مضمون اصلی شامل مدیریت مالی تدارکات، مدیریت هزینه در فرایندهای ساخت، مدیریت لجستیک و سرمایه در گردش، مهندسی مالی بازاریابی و فروش، و حاکمیت شرکتی شناسایی گردید. در مرحله کمّی، مدل استخراجشده با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) اعتبار سنجی شد و نتایج نشان داد هر پنج بعد اثر مثبت و معناداری بر کاهش هزینه استراتژیک دارند. در مرحله تجربی، اثر شاخص ترکیبی کاهش هزینه استراتژیک بر عملکرد مالی و ارزش شرکت با استفاده از دادههای تابلویی ۱۰۹ شرکت در بازه ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ و با بهکارگیری مدلهای رگرسیونی پانل با اثرات ثابت و روش GLS مقطعی آزمون شد. یافتهها نشان داد که شاخص ترکیبی کاهش هزینه استراتژیک در هر سه مدل، اثر مثبت و معنادار در سطح ۱٪ بر بازده داراییها (۰.۰۸۴)، بازده حقوق صاحبان سهام (۰.۱۳۷) و ارزش شرکت (۰.۲۹۶) دارد. همچنین، شبکه عصبی مصنوعی با ضریب تعیین ۰.۷۳۵ در مجموعه آزمون، قدرت پیشبینی بالاتری نسبت به مدلهای رگرسیون خطی (با R² حدود ۰.۴۵ تا ۰.۵۲) از خود نشان داد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مدیریت راهبردی هزینه در سطح زنجیره ارزش، با همافزایی میان کارایی عملیاتی، بهینهسازی سرمایه در گردش و مدیریت هوشمندانه تأمینکنندگان و مشتریان، میتواند ضمن بهبود سودآوری، به افزایش ارزش بازار شرکت و خلق ثروت برای سهامداران منجر شود. بر اساس نتایج، به مدیران شرکتها پیشنهاد میشود رویکرد کاهش هزینه را از سطح عملیاتی به سطح راهبردی و یکپارچه در کل زنجیره ارزش ارتقا دهند و به سیاستگذاران بازار سرمایه توصیه میشود با تدوین دستورالعملهای افشای هزینهها مبتنی بر زنجیره ارزش، زمینه را برای افزایش شفافیت مالی فراهم آورند.