1- دانشیار، گروه مالی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران ، f_fkm21@yahoo.com 2- استادیار، گروه مالی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران 3- دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت مالی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، البرز، ایران
چکیده: (1 مشاهده)
این پژوهش به بررسی آثار نرخ بهره بر سودآوری و ریسکپذیری بانکها در چارچوب بانکداری اسلامی ایران طی دوره زمانی ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۲ میپردازد. بدین منظور، تأثیر نرخ بهره بر شاخصهای سودآوری شامل بازده داراییها(ROA)، بازده حقوق صاحبان سهام(ROE) و خالص درآمد بهرهای(NII)و همچنین بر شاخصهای ریسکپذیری مشتمل بر نسبت ذخایر زیان اعتباری به کل داراییها و نسبت کفایت سرمایه مورد ارزیابی قرار گرفته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روششناسی، در زمره پژوهشهای کمی با رویکرد همبستگی بوده و دادههای مورد نیاز آن بهصورت آرشیوی از صورتهای مالی بانکهای پذیرفتهشده در بازار سرمایه تهران و آمارهای منتشرشده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران گردآوری شده است. برای تحلیل دادهها از روش دادههای تابلویی و مدلهای رگرسیونی چندمتغیره استفاده شده و برآورد مدلها با بهرهگیری از روش حداقل مربعات تعمیمیافته (GLS) انجام شده است. همچنین، آزمونهای اقتصادسنجی لازم از جمله آزمون مانایی متغیرها بهمنظور اطمینان از اعتبار نتایج اجرا شده است. نتایج تجربی نشان میدهد که نرخ بهره تأثیر منفی و معناداری بر بازده داراییها و خالص درآمد بهرهای بانکها دارد، در حالی که اثر آن بر بازده حقوق صاحبان سهام از لحاظ آماری معنادار نیست. در بُعد ریسکپذیری، نرخ بهره اثر مثبت و معناداری بر ذخایر زیان اعتباری دارد؛ بهگونهای که افزایش نرخ بهره با تشدید ریسک نکول تسهیلات اعطایی همراه بوده و بانکها را ناگزیر به افزایش ذخایر زیان اعتباری بهمنظور پوشش ریسکهای اعتباری میسازد. در مقابل، نتایج حاکی از آن است که نرخ بهره اثر معناداری بر نسبت کفایت سرمایه ندارد. بهطور کلی، یافتههای پژوهش نشان میدهد که نرخ بهره، علیرغم ماهیت غیرربوی بانکداری اسلامی، همچنان نقش قابل توجهی در کاهش سودآوری و افزایش ریسکپذیری بانکهای اسلامی ایران ایفا میکند. نتایج این مطالعه میتواند بهعنوان مبنایی برای سیاستگذاران پولی و مدیران بانکی در راستای بهبود مدیریت ریسک، ارتقای عملکرد سودآوری و تقویت کارایی نظام بانکداری اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.
Fakhrehosseini F, Kaviani M. Interest Rate, Profitability, and Risk Taking: An Analysis in Islamic Banking in Iran. mieaoi 2026; 15 (56) :297-311 URL: http://mieaoi.ir/article-1-1847-fa.html
فخرحسینی فخرالدین، کاویانی میثم، محبی یکتا. نرخ بهره، سودآوری و ریسک پذیری: تحلیلی در بانکداری اسلامی ایران. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامي. 1405; 15 (56) :297-311
