1- گروه اقتصاد، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران 2- گروه اقتصاد، واحد شهریار، دانشگاه آزاد اسلامی، شهریار، ایران ، Bahram.fathi@iau.ac.ir 3- گروه ریاضی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران 4- گروه ریاضی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران
چکیده: (561 مشاهده)
این پژوهش به مقایسه کارایی انرژی، اقتصادی و زیست محیطی در ۳۵ کشور عضو سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی (OECD) طی سال‌های ۲۰۱۷–۲۰۲۰ می‌پردازد. با استفاده از مدل ترکیبی تحلیل پوششی داده ها (DEA) و بازی چانه زنی نش (NBG)، کارایی سه بعدی کشورها در تعامل اقتصاد، انرژی و محیطزیست سنجیده شد. داده‌ها شامل نهاده‌های موجودی سرمایه، نیروی کار و مصرف انرژی و ستانده‌های تولید ناخالص داخلی (GDP) و انتشار CO₂ از پایگاه‌های جهانی WDI) و (IEA استخراج شدند. بررسی کارایی سه‌بعدی (انرژی، اقتصادی و زیست محیطی) در ۳۵ کشور عضو OECD طی سال‌های ۲۰۱۷–۲۰۲۰ با به‌کارگیری مدل ترکیبی DEA-NBG نشان داد که ایسلند، سوئیس و آمریکا با میانگین کارایی انرژی نزدیک به ۱ (حداکثر امتیاز) به‌عنوان برترین کشورها شناخته می‌شوند که حاکی از بهینه‌سازی زیرساخت‌های صنعتی و حمل‌ونقل آن‌هاست. در مقابل، استونی (۰.۳۵) و لهستان (۰.۳۷) به دلیل وابستگی به سوخت‌های فسیلی و سیستم‌های ناکارآمد، پایین‌ترین رتبه را در این شاخص دارند. در حوزه اقتصادی، آمریکا (≈۰.۹۹۹) با ثبات اقتصاد کلان و رقابت‌پذیری بالا عملکردی تقریباً کامل داشته‌است و سوئیس (۰.۹۳) نیز جایگاه برجسته‌ای دارد، حال‌آنکه شیلی (۰.۴۶) و استونی (۰.۳۲) به دلیل چالش‌هایی مانند وابستگی به صادرات مواد خام، در رتبه‌های پایین‌تر قرار گرفتند. در کارایی زیست محیطی، ایسلند (۰.۳۴۸) با بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر (ژئوترمال و برق‌آبی) پیشتاز است، اما آمریکا (۰.۰۰۰۴) و استرالیا (۰.۰۰۱۴) به دلیل صنایع سنگین و انتشار بالای کربن، ضعیف‌ترین نتایج را ثبت کردند.
Touni M, Fathi B, anisi M, khorsand Zak M. Comparative Analysis of Energy, Economic, and Environmental Efficiency in Selected Developed Countries. , mieaoi. 2026; 15 (55) : 22 URL: http://mieaoi.ir/article-1-1929-fa.html
طونی محمد، فتحی بهرام، انیسی مجید، خرسند زاک محمد. مقایسه کارایی انرژی، اقتصادی و زیست‌محیطی در کشورهای توسعه‌یافته منتخب. , نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامي. 1405; 15 (55) :523-540
