1- گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 2- گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران ، Fakhimiazar@iaut.ac.ir
چکیده: (7 مشاهده)
این تحقیق با هدف لجستیک معکوس به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی در تحقق اقتصاد چرخشی، نقشی حیاتی در کاهش هزینه‌ها، بهبود بهره‌وری منابع و ایجاد مزیت رقابتی پایدار ایفا می‌کند. با این حال، استقرار موفقیت‌آمیز این سیستم در صنعت تولید قطعه‌سازی خودرو ایران با چالش‌های ساختاری متعددی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی بکارگیری موفق راهبرد لجستیک معکوس در صنعت تولید قطعه‌سازی خودرو انجام شده است.این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد (رویکرد استراوس و کوربین) انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از خبرگان صنعت قطعه‌سازی خودرو که به روش گلوله‌برفی انتخاب شدند، گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. برای تأمین روایی و پایایی از روش‌های بازخورد مشارکت‌کنندگان، دریافت نظرات همکاران، بازآزمون (توافق ۷۶٪) و دوکدگذار (توافق ۶۹٪) استفاده گردید.در مرحله کدگذاری باز، ۷۵ کد اولیه استخراج شد که در ادامه به ۲۵ مفهوم و در نهایت به ۶ مقوله اصلی در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط علی (فشارهای اقتصادی، قانونی و زیست‌محیطی)، پدیده محوری (پیاده‌سازی و نهادینه‌سازی اقتصاد چرخشی از طریق بازیابی و بازتولید)، زمینه (زیرساخت‌های ناکافی، عدم قطعیت و ریسک بالا، مقاومت‌های درونی)، شرایط مداخله‌گر (حمایت‌های دولتی و مشوق‌ها، همکاری ذینفعان، موانع مالی و شکاف مهارتی)، راهبردها (راهبردهای سازمانی-مدیریتی، عملیاتی-فنی و توسعه‌ای) و پیامدها (اقتصادی-رقابتی، سازمانی-فنی و کلان-ملی) دسته‌بندی شدند. و مدل ارائه‌شده نشان می‌دهد که بکارگیری موفق لجستیک معکوس نیازمند رویکردی سیستماتیک و یکپارچه است که در آن عوامل علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر به طور همزمان مورد توجه قرار گیرند. برخلاف مطالعات پیشین که صرفاً به اولویت‌بندی موانع پرداخته‌اند، مدل حاضر روابط علّی-معلولی پویا بین عوامل را تبیین می‌کند و می‌تواند به عنوان نقشه راهی برای مدیران صنعت و سیاست‌گذاران در جهت حرکت به سوی اقتصاد چرخشی عمل کند.
Raji Hamed T, Fakhimi Azar S, Feghhi Farahmand N, Mahmoudzadeh M. Designing a model for the successful application of reverse logistics strategy in the automotive parts manufacturing industry using a data-driven method. , mieaoi. 2026; 15 (57) : 6 URL: http://mieaoi.ir/article-1-2143-fa.html
راجی حامد ترانه، فخیمی آذر سیروس، فقهی فرهمند ناصر، محمود زاده مرتضی. طراحی الگوی بکارگیری موفق راهبرد لجستیک معکوس در صنعت تولید قطعه‌سازی خودرو با استفاده از روش داده‌بنیاد. , نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامي. 1405; 15 (57) :129-148
