1- گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 2- گروه حسابداری، واحد صوفیان، دانشگاه آزاد اسلامی، صوفیان، ایران ، aghdam.acc@iau.ac.ir
چکیده: (9 مشاهده)
پژوهش حاضر با هدف تبیین و واکاوی عوامل مؤثر بر انحراف مصرف تسهیلات بانکی و تدوین راهبردهای کارآمد جهت پیشگیری و محدودسازی این پدیده در نظام بانکداری کشور تبیین شده است. این مطالعه از منظر هدف، در زمره پژوهش‌های توسعه‌ای-کاربردی قرار دارد و جهت پاسخ‌گویی به مسئله پژوهش، از رویکرد روش‌شناختی آمیخته (کیفی-کمی) بهره جسته است. همچنین دوره زمانی انجام پژوهش سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ می‌باشد. در فاز کیفی پژوهش، ابتدا با کاربست روش نظریه داده‌بنیاد (گراندد تئوری)، شاخص‌ها و مقوله‌های کلیدی اثرگذار بر انحراف مصرف تسهیلات احصاء گردید. جامعه آماری این بخش را نخبگان حوزه بانکداری، متخصصان دانشگاهی و کارشناسان رسمی دادگستری در امور بانکی تشکیل دادند که مشارکت‌کنندگان با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و از طریق مصاحبه‌های ساختاریافته داده‌های کیفی مورد واکاوی قرار گرفتند. در فاز کمی، به منظور اعتبارسنجی الگو و سنجش میزان تأثیرگذاری هر یک از مؤلفه‌های نوظهور، پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته بر پایه مفاهیم استخراج‌شده از بخش کیفی طراحی گردید. جامعه آماری این مرحله شامل مدیران ارشد، رؤسای شعب بانکی، اساتید دانشگاهی و دانشجویان دکتری بانکداری و مهندسی مالی تشکیل یافتند که با فرمول کوکران نمونه‌گیری شدند. تحلیل داده‌های این بخش با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و به کمک نرم‌افزار PLS3 صورت پذیرفت. یافته‌ها نشان داد که عوامل مؤثر و تعیین‌کننده بر انحراف مصرف تسهیلات بانکی شامل: نوسانات نرخ ارز و بازار پول، تداخل بانکی و تجاری، محدودیت مالی بین‌المللی، برآیند ساختارهای نهادی، ابزارهای نظارت مالی، تخصیص بهینه منابع و مصارف بانکی، تورم و سود ثابت، مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی، سامانه پایش مصرف، سیاست‌زدگی مدیریتی، خلأ و نقص قوانین و نظارت و قراردادهای مشارکتی می‌باشند که در این میان، محدودیت مالی بین‌المللی و نوسانات نرخ ارز و بازار پول به ترتیب بیشترین تأثیر و مؤلفه برآیند ساختارهای نهادی کمترین تأثیر را در انحراف مصرف دارند. همچنین، تقویت ابزارهای نظارت مالی و تخصیص بهینه منابع و مصارف بانکی از مؤلفه‌های نوظهور بسترساز برای محدودسازی انحراف مصرف تسهیلات تبیین شد.
