1- گروه اقتصاد، واحد بین الملل ارس، دانشگاه ازاد اسلامی، تبریز، ایران 2- گروه حسابداری، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران ، 5679529599@iau.ir 3- گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران 4- گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
چکیده: (3 مشاهده)
این پژوهش با هدف طراحی و ارائه مدلی جامع برای بهبود عملکرد مالی شرکت‌ها بر پایه تحول دیجیتال مالی انجام شد. این پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) با رویکرد اکتشافی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد استراوس و کوربین و انجام ۱۸ مصاحبه عمیق با خبرگان حوزه مالی، حسابداری، حسابرسی و فناوری اطلاعات، داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. در بخش کمی، داده‌های مربوط به ۴۰۰ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۸-۱۴۰۳ جمع‌آوری و با استفاده از روش‌های تحلیل عاملی تأییدی CFA و مدل‌یابی معادلات ساختاری SEM با رویکرد حداقل مربعات جزئی PLS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های کیفی منجر به شناسایی چهار بعد اصلی تحول دیجیتال مالی شد: ۱) بعد فناوری‌ای (شامل فناوری‌هایی مانند رباتیک فرآیندی، هوش مصنوعی، رایانش ابری، بلاک‌چین و کلان داده)، ۲) بعد فرآیند (شامل گزارش‌دهی بلادرنگ، یکپارچه‌سازی سیستم‌ها، بودجه‌ریزی پویا و تبدیل واحد مالی از عقب‌گرد به پیش‌گرد)، ۳) بعد فرهنگ سازمانی (شامل اعتماد به داده، یادگیری مستمر و همکاری بین‌بخشی)، و ۴) بعد مدل کسب‌وکار (شامل ایجاد منابع درآمدی جدید، خدمات مالی شخصی‌سازی‌شده و مالی تعبیه‌شده). همچنین شش مقوله پیامدی شامل افزایش کارایی و کاهش هزینه‌ها، بهبود تصمیم‌گیری استراتژیک، ارتقای تجربه ذینفعان، انطباق با مقررات دیجیتال، کاهش عدم تقارن اطلاعاتی و تقویت تاب‌آوری مالی شناسایی گردید. تحلیل کمی نشان داد که تحول دیجیتال مالی تأثیر معناداری بر بهبود عملکرد مالی شرکت‌ها دارد و این رابطه از طریق مکانیسم‌های کاهش هزینه‌های عملیاتی، افزایش سرعت و دقت گزارش‌دهی، بهبود مدیریت ریسک و تسهیل دسترسی به منابع مالی تقویت می‌شود. همچنین، یافته‌ها حاکی از آن بود که عوامل مداخله‌گری مانند حمایت رهبری، سطح بلوغ دیجیتال سازمان و کیفیت زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، نقش تعدیل‌گر مهمی در رابطه بین تحول دیجیتال مالی و عملکرد مالی ایفا می‌کنند.
